Concurrentiebeding
Een concurrentiebeding beperkt u na het einde van uw dienstverband in het accepteren van bepaalde functies of het starten van een eigen onderneming. Veel werknemers weten niet dat het concurrentiebeding aan strenge eisen is gebonden en in veel gevallen kan worden aangetast of vernietigd. In dit artikel leest u wanneer een concurrentiebeding geldig is, hoe u het kunt laten vervallen en wat de rol is van het concurrentiebeding bij een vaststellingsovereenkomst.
Inhoudsopgave
Wat is een concurrentiebeding?
Een concurrentiebeding is een bepaling in uw arbeidsovereenkomst die u na het einde van het dienstverband verbiedt om bij een concurrent in dienst te treden of soortgelijke werkzaamheden te verrichten. Het concurrentiebeding is geregeld in artikel 7:653 BW.
Een concurrentiebeding kan verschillende beperkingen bevatten:
- Werkzaamheden — het verbod om bepaalde werkzaamheden te verrichten of bij bepaalde bedrijven te werken
- Geografisch bereik — een beperking tot een bepaalde regio of het hele land
- Duur — de periode waarvoor het beding geldt (vaak 1 tot 2 jaar)
- Boetebeding — een boete die u moet betalen bij overtreding
Geldigheidseisen
Een concurrentiebeding is alleen geldig als het aan strikte wettelijke eisen voldoet:
Schriftelijk overeengekomen
Het beding moet schriftelijk zijn overeengekomen met een meerderjarige werknemer (artikel 7:653 lid 1 BW). Een mondeling concurrentiebeding is nietig. Het beding moet zijn opgenomen in de arbeidsovereenkomst zelf of in een afzonderlijk document dat door de werknemer is ondertekend.
Meerderjarige werknemer
Het concurrentiebeding kan alleen worden overeengekomen met een werknemer van 18 jaar of ouder. Een beding met een minderjarige werknemer is nietig.
Contract voor onbepaalde tijd
Sinds 1 januari 2015 is een concurrentiebeding in een tijdelijk contract in beginsel niet toegestaan, tenzij de werkgever in het beding schriftelijk motiveert welke zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen het beding noodzakelijk maken (artikel 7:653 lid 2 BW).
Concurrentiebeding bij een tijdelijk contract
Bij een tijdelijk contract is een concurrentiebeding alleen geldig als de werkgever in de arbeidsovereenkomst een schriftelijke motivering heeft opgenomen waaruit blijkt welke zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen het beding noodzakelijk maken (artikel 7:653 lid 2 BW).
Aan deze motivering worden hoge eisen gesteld. De werkgever moet:
- Concreet benoemen welke belangen in het geding zijn (niet alleen verwijzen naar “bedrijfsbelangen” in het algemeen)
- Uitleggen waarom deze belangen een concurrentiebeding rechtvaardigen
- De motivering opnemen in het beding zelf (niet in een los document)
In de rechtspraak worden de meeste concurrentiebedingen in tijdelijke contracten vernietigd omdat de motivering niet voldoet aan de strenge eisen. Als u een tijdelijk contract heeft met een concurrentiebeding, is de kans groot dat dit beding niet standhoudt.
Tijdelijk contract? Concurrentiebeding vaak niet geldig
De overgrote meerderheid van concurrentiebedingen in tijdelijke contracten is onvoldoende gemotiveerd en dus nietig. Laat uw beding controleren door een jurist als u twijfelt over de geldigheid.
Het relatiebeding
Een relatiebeding is een variant van het concurrentiebeding dat u verbiedt om na het einde van het dienstverband zakelijke contacten te onderhouden met relaties van uw (voormalige) werkgever. Het relatiebeding valt onder dezelfde wettelijke regeling als het concurrentiebeding (artikel 7:653 BW) en is aan dezelfde geldigheidseisen gebonden.
Het verschil is dat een relatiebeding minder verstrekkend is: het beperkt niet uw keuze voor een werkgever of sector, maar alleen het contact met bepaalde relaties. Desondanks kan een relatiebeding u flink belemmeren, vooral als u in een sector werkt waar persoonlijke relaties met klanten een grote rol spelen.
Het concurrentiebeding vernietigen of beperken
Er zijn verschillende manieren om het concurrentiebeding aan te tasten:
Vernietiging door de rechter
U kunt de kantonrechter verzoeken het concurrentiebeding geheel of gedeeltelijk te vernietigen als u door het beding onbillijk wordt benadeeld in verhouding tot het te beschermen belang van de werkgever (artikel 7:653 lid 3 sub b BW). De rechter weegt hierbij alle omstandigheden mee.
Schorsing in kort geding
Als u dringend een nieuwe baan wilt accepteren, kunt u in kort geding schorsing van het concurrentiebeding vorderen. De voorzieningenrechter beoordeelt of er voldoende aanleiding is om het beding voorlopig buiten werking te stellen.
Verval bij ernstig verwijtbaar handelen werkgever
Het concurrentiebeding vervalt als het einde van het dienstverband het gevolg is van ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van de werkgever (artikel 7:653 lid 4 BW). Denk aan situaties waarin de werkgever u pestgedrag laat ondergaan, u onterecht op staande voet ontslaat, of zich anderszins ernstig misdraagt.
Functiewijziging
Als uw functie ingrijpend is gewijzigd na het overeenkomen van het concurrentiebeding, kan het beding zijn zwaarder gaan drukken. In dat geval moet het beding opnieuw worden overeengekomen. Is dat niet gebeurd, dan kan het beding nietig zijn.
Concurrentiebeding bij een VSO
Bij een vaststellingsovereenkomst is het concurrentiebeding een belangrijk onderhandelingspunt. Standaard blijft het concurrentiebeding na het einde van het dienstverband van kracht — ook als u via een VSO vertrekt. Het is daarom cruciaal om in de VSO op te nemen dat het concurrentiebeding komt te vervallen.
VSO ontvangen? Let op het concurrentiebeding
Als het concurrentiebeding niet wordt opgeheven in de vaststellingsovereenkomst, blijft het na vertrek van kracht. Laat uw VSO controleren door onze juristen — wij letten ook op het concurrentiebeding. U ontvangt op werkdagen binnen 1 uur reactie.
Upload uw VSOGevolgen van overtreding
Als u het concurrentiebeding overtreedt, kunnen de gevolgen aanzienlijk zijn:
- Boete — als het concurrentiebeding een boeteclausule bevat, moet u de overeengekomen boete betalen. Dit kan een eenmalig bedrag zijn of een bedrag per dag of per overtreding.
- Schadevergoeding — de werkgever kan naast de boete ook daadwerkelijke schadevergoeding vorderen als de geleden schade hoger is dan de boete. Dit moet de werkgever wel bewijzen.
- Verbod en dwangsom — de werkgever kan via de rechter een verbod vorderen om de concurrerende werkzaamheden te staken, op straffe van een dwangsom per dag.
Praktische tips
- Controleer de geldigheid — is het beding schriftelijk, bent u meerderjarig en (bij een tijdelijk contract) is er een deugdelijke motivering? Zo niet, dan is het beding mogelijk nietig.
- Neem het beding mee in de VSO-onderhandeling — laat het concurrentiebeding vervallen als onderdeel van de VSO-onderhandeling.
- Vraag de rechter om beperking — als het beding te ruim is, kan de rechter het beperken in duur, geografisch bereik of activiteiten.
- Handel niet overhaast — begin niet bij een concurrent voordat u zekerheid heeft over het concurrentiebeding. De gevolgen van overtreding kunnen fors zijn.
- Win juridisch advies in — een jurist kan beoordelen of het beding geldig is en wat uw kansen zijn bij de rechter.
Veelgestelde vragen
Hoe lang mag een concurrentiebeding duren?
De wet stelt geen maximale duur. In de praktijk hanteren werkgevers termijnen van één tot twee jaar. Een concurrentiebeding van langer dan twee jaar wordt door rechters doorgaans als onredelijk beschouwd en kan worden beperkt.
Vervalt het concurrentiebeding automatisch als mijn werkgever mij ontslaat?
Nee, het concurrentiebeding blijft in beginsel geldig, ook als de werkgever het initiatief tot beëindiging neemt. Het beding vervalt alleen automatisch als het einde van het dienstverband het gevolg is van ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever (artikel 7:653 lid 4 BW).
Geldt het concurrentiebeding ook als zzp'er?
Het concurrentiebeding uit de arbeidsovereenkomst geldt in beginsel alleen voor de duur en na het einde van de arbeidsovereenkomst. Als u na het dienstverband als zzp’er dezelfde werkzaamheden gaat verrichten, kan dit wél in strijd zijn met het concurrentiebeding. De werkgever kan in dat geval handhaving vorderen.
Kan mijn werkgever het concurrentiebeding handhaven als hij mij een vaststellingsovereenkomst aanbiedt?
Ja, tenzij in de vaststellingsovereenkomst is opgenomen dat het concurrentiebeding vervalt. Als dit niet expliciet is geregeld, blijft het beding van kracht. Dit is een van de redenen waarom u een VSO altijd moet laten controleren.
Wat als mijn functie is gewijzigd na het tekenen van het concurrentiebeding?
Als uw functie ingrijpend is gewijzigd, kan het concurrentiebeding zwaarder zijn gaan drukken dan bij het aangaan was voorzien. In dat geval moet het beding opnieuw worden overeengekomen. Is dat niet gebeurd, dan kunt u aanvoeren dat het beding nietig is of door de rechter moet worden beperkt.
Kan ik een vergoeding krijgen voor het concurrentiebeding?
In Nederland is er geen wettelijke verplichting voor de werkgever om u te compenseren voor het concurrentiebeding. Wel kunt u in de VSO-onderhandeling een vergoeding bedingen in ruil voor het in stand houden van het beding, of het beding laten vervallen als onderdeel van het totale pakket.
Wat is het verschil tussen een concurrentiebeding en een relatiebeding?
Een concurrentiebeding verbiedt u om bij een concurrent te werken of soortgelijke werkzaamheden te verrichten. Een relatiebeding verbiedt u om zakelijke contacten te onderhouden met relaties van uw voormalige werkgever. Het relatiebeding is minder verstrekkend maar valt onder dezelfde wettelijke regeling.