Concurrentiebeding
Een concurrentiebeding beperkt u na het einde van uw dienstverband in het accepteren van bepaalde functies of het starten van een eigen onderneming. Veel werknemers weten niet dat het concurrentiebeding aan strenge eisen is gebonden en in veel gevallen kan worden aangetast of vernietigd. In dit artikel leest u wanneer een concurrentiebeding geldig is, hoe u het kunt laten vervallen en wat de rol is van het concurrentiebeding bij een vaststellingsovereenkomst.
Inhoudsopgave
Wat is een concurrentiebeding?
Een concurrentiebeding is een bepaling in uw arbeidsovereenkomst die u na het einde van het dienstverband verbiedt om bij een concurrent in dienst te treden of soortgelijke werkzaamheden te verrichten. Het concurrentiebeding is geregeld in artikel 7:653 BW.
Een concurrentiebeding kan verschillende beperkingen bevatten:
- Werkzaamheden — het verbod om bepaalde werkzaamheden te verrichten of bij bepaalde bedrijven te werken
- Geografisch bereik — een beperking tot een bepaalde regio of het hele land
- Duur — de periode waarvoor het beding geldt (vaak 1 tot 2 jaar)
- Boetebeding — een boete die u moet betalen bij overtreding
Geldigheidseisen
Een concurrentiebeding is alleen geldig als het aan strikte wettelijke eisen voldoet:
Schriftelijk overeengekomen
Het beding moet schriftelijk zijn overeengekomen met een meerderjarige werknemer (artikel 7:653 lid 1 BW). Een mondeling concurrentiebeding is nietig. Het beding moet zijn opgenomen in de arbeidsovereenkomst zelf of in een afzonderlijk document dat door de werknemer is ondertekend.
Meerderjarige werknemer
Het concurrentiebeding kan alleen worden overeengekomen met een werknemer van 18 jaar of ouder. Een beding met een minderjarige werknemer is nietig.
Contract voor onbepaalde tijd
Sinds 1 januari 2015 is een concurrentiebeding in een tijdelijk contract in beginsel niet toegestaan, tenzij de werkgever in het beding schriftelijk motiveert welke zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen het beding noodzakelijk maken (artikel 7:653 lid 2 BW).
Concurrentiebeding bij een tijdelijk contract
Bij een tijdelijk contract is een concurrentiebeding alleen geldig als de werkgever in de arbeidsovereenkomst een schriftelijke motivering heeft opgenomen waaruit blijkt welke zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen het beding noodzakelijk maken (artikel 7:653 lid 2 BW).
Aan deze motivering worden hoge eisen gesteld. De werkgever moet:
- Concreet benoemen welke belangen in het geding zijn (niet alleen verwijzen naar “bedrijfsbelangen” in het algemeen)
- Uitleggen waarom deze belangen een concurrentiebeding rechtvaardigen
- De motivering opnemen in de arbeidsovereenkomst — bij voorkeur in het beding zelf, maar een bijlage die integraal onderdeel uitmaakt van de arbeidsovereenkomst kan ook volstaan
In de rechtspraak worden concurrentiebedingen in tijdelijke contracten regelmatig vernietigd omdat de motivering niet voldoet aan de strenge eisen. De uitkomst hangt echter sterk af van de sector, de functie en de specifieke formulering. Er zijn ook gevallen waarin de motivering wél als voldoende wordt beoordeeld. Laat een jurist beoordelen of het beding in uw situatie standhoudt.
Tijdelijk contract? Concurrentiebeding vaak niet geldig
Veel concurrentiebedingen in tijdelijke contracten zijn onvoldoende gemotiveerd en daardoor nietig. Of dat in uw geval zo is, hangt af van de specifieke motivering, uw functie en de sector. Laat uw beding controleren door een jurist als u twijfelt over de geldigheid.
Het relatiebeding
Een relatiebeding is een variant van het concurrentiebeding dat u verbiedt om na het einde van het dienstverband zakelijke contacten te onderhouden met relaties van uw (voormalige) werkgever. Het relatiebeding valt onder dezelfde wettelijke regeling als het concurrentiebeding (artikel 7:653 BW) en is aan dezelfde geldigheidseisen gebonden.
Het verschil is dat een relatiebeding minder verstrekkend is: het beperkt niet uw keuze voor een werkgever of sector, maar alleen het contact met bepaalde relaties. Desondanks kan een relatiebeding u flink belemmeren, vooral als u in een sector werkt waar persoonlijke relaties met klanten een grote rol spelen.
Het concurrentiebeding vernietigen of beperken
Er zijn verschillende manieren om het concurrentiebeding aan te tasten:
Vernietiging door de rechter
U kunt de kantonrechter verzoeken het concurrentiebeding geheel of gedeeltelijk te vernietigen als u door het beding onbillijk wordt benadeeld in verhouding tot het te beschermen belang van de werkgever (artikel 7:653 lid 3 sub b BW). De rechter weegt hierbij alle omstandigheden mee.
Schorsing in kort geding
Als u dringend een nieuwe baan wilt accepteren, kunt u in kort geding schorsing van het concurrentiebeding vorderen. De voorzieningenrechter beoordeelt of er voldoende aanleiding is om het beding voorlopig buiten werking te stellen.
Verval bij ernstig verwijtbaar handelen werkgever
Het concurrentiebeding vervalt als het einde van het dienstverband het gevolg is van ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van de werkgever (artikel 7:653 lid 4 BW). De drempel voor “ernstig verwijtbaar” ligt hoog: niet elk ongewenst gedrag van de werkgever is voldoende. Het moet gaan om gedrag dat in de jurisprudentie als ernstig verwijtbaar wordt gekwalificeerd, zoals een evident onterecht ontslag op staande voet of grove schending van de zorgplicht. Laat een jurist beoordelen of hier in uw situatie sprake van is.
Functiewijziging
Als uw functie ingrijpend is gewijzigd na het overeenkomen van het concurrentiebeding, kan het beding zwaarder zijn gaan drukken. In dat geval moet het beding opnieuw worden overeengekomen. Is dat niet gebeurd, dan kan de rechter het beding geheel of gedeeltelijk vernietigen of matigen. Het beding is dus niet automatisch nietig, maar het kan wel worden aangetast.
Rechtsverwerking bij niet-handhaving
Als uw werkgever het concurrentiebeding langdurig niet heeft gehandhaafd — bijvoorbeeld door jarenlang te gedogen dat werknemers naar concurrenten overstappen — kan het beding zijn werking verliezen door rechtsverwerking. De werkgever kan dan niet alsnog handhaving vorderen. Of hiervan sprake is, hangt af van de concrete omstandigheden.
Concurrentiebeding bij een VSO
Bij een vaststellingsovereenkomst is het concurrentiebeding een belangrijk onderhandelingspunt. In de meeste gevallen blijft het concurrentiebeding na het einde van het dienstverband van kracht — ook als u via een VSO vertrekt. Soms vervalt het beding echter al door andere omstandigheden, zoals ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever, eerdere afspraken of toepasselijke CAO-bepalingen. Het is daarom cruciaal om in de VSO expliciet op te nemen dat het concurrentiebeding komt te vervallen.
VSO ontvangen? Let op het concurrentiebeding
Als het concurrentiebeding niet wordt opgeheven in de vaststellingsovereenkomst, blijft het na vertrek van kracht. Laat uw VSO controleren door onze juristen — wij letten ook op het concurrentiebeding. U ontvangt op werkdagen binnen 1 uur reactie.
Upload uw VSOGevolgen van overtreding
Als u het concurrentiebeding overtreedt, kunnen de gevolgen aanzienlijk zijn:
- Boete — als het concurrentiebeding een boeteclausule bevat, moet u de overeengekomen boete betalen. Dit kan een eenmalig bedrag zijn of een bedrag per dag of per overtreding.
- Schadevergoeding — de werkgever kan in plaats van de boete ook daadwerkelijke schadevergoeding vorderen (artikel 6:92 lid 2 BW). Cumulatie van boete én schadevergoeding is alleen mogelijk als dit uitdrukkelijk is overeengekomen. De werkgever moet de schade in dat geval bewijzen.
- Verbod en dwangsom — de werkgever kan via de rechter een verbod vorderen om de concurrerende werkzaamheden te staken, op straffe van een dwangsom per dag.
Praktische tips
- Controleer de geldigheid — is het beding schriftelijk, bent u meerderjarig en (bij een tijdelijk contract) is er een deugdelijke motivering? Zo niet, dan is het beding mogelijk nietig.
- Neem het beding mee in de VSO-onderhandeling — laat het concurrentiebeding vervallen als onderdeel van de VSO-onderhandeling.
- Vraag de rechter om beperking — als het beding te ruim is, kan de rechter het beperken in duur, geografisch bereik of activiteiten.
- Handel niet overhaast — begin niet bij een concurrent voordat u zekerheid heeft over het concurrentiebeding. De gevolgen van overtreding kunnen fors zijn.
- Win juridisch advies in — een jurist kan beoordelen of het beding geldig is en wat uw kansen zijn bij de rechter.
Veelgestelde vragen
Hoe lang mag een concurrentiebeding duren?
De wet stelt geen maximale duur. In de praktijk hanteren werkgevers termijnen van één tot twee jaar. Een concurrentiebeding van langer dan twee jaar wordt door rechters vaak kritisch beoordeeld, maar kan in bijzondere gevallen — zoals bij hogere functies of nichemarkten — wel standhouden. De redelijkheid wordt per geval beoordeeld.
Vervalt het concurrentiebeding automatisch als mijn werkgever mij ontslaat?
Nee, het concurrentiebeding blijft in beginsel geldig, ook als de werkgever het initiatief tot beëindiging neemt. Het beding vervalt alleen automatisch als het einde van het dienstverband het gevolg is van ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever (artikel 7:653 lid 4 BW).
Geldt het concurrentiebeding ook als zzp'er?
Het concurrentiebeding uit de arbeidsovereenkomst geldt in beginsel alleen voor de duur en na het einde van de arbeidsovereenkomst. Als u na het dienstverband als zzp’er werkzaamheden gaat verrichten, kan dit in strijd zijn met het concurrentiebeding. Of dat het geval is, hangt af van de feitelijke werkzaamheden die u verricht, het concurrentie-effect daarvan en de geografische reikwijdte van het beding. De werkgever kan in dat geval handhaving vorderen.
Kan mijn werkgever het concurrentiebeding handhaven als hij mij een vaststellingsovereenkomst aanbiedt?
Ja, tenzij in de vaststellingsovereenkomst is opgenomen dat het concurrentiebeding vervalt. Als dit niet expliciet is geregeld, blijft het beding van kracht. Dit is een van de redenen waarom u een VSO altijd moet laten controleren.
Wat als mijn functie is gewijzigd na het tekenen van het concurrentiebeding?
Als uw functie ingrijpend is gewijzigd, kan het concurrentiebeding zwaarder zijn gaan drukken dan bij het aangaan was voorzien. In dat geval moet het beding opnieuw worden overeengekomen. Is dat niet gebeurd, dan kunt u de rechter vragen het beding geheel of gedeeltelijk te vernietigen of te matigen. Het beding is niet automatisch nietig, maar kan wel worden aangetast.
Kan ik een vergoeding krijgen voor het concurrentiebeding?
In Nederland is er geen wettelijke verplichting voor de werkgever om u te compenseren voor het concurrentiebeding. Wel kunt u in de VSO-onderhandeling een vergoeding bedingen in ruil voor het in stand houden van het beding, of het beding laten vervallen als onderdeel van het totale pakket.
Wat is het verschil tussen een concurrentiebeding en een relatiebeding?
Een concurrentiebeding verbiedt u om bij een concurrent te werken of soortgelijke werkzaamheden te verrichten. Een relatiebeding verbiedt u om zakelijke contacten te onderhouden met relaties van uw voormalige werkgever. Het relatiebeding is minder verstrekkend maar valt onder dezelfde wettelijke regeling.