Ontslagvergoeding

Bij ontslag heeft u in veel gevallen recht op een financiële vergoeding. De bekendste is de transitievergoeding, maar er bestaan meer soorten ontslagvergoedingen. In dit artikel leest u welke vergoedingen er zijn, wanneer u er recht op heeft en hoe de hoogte wordt bepaald.

Soorten ontslagvergoedingen

In het Nederlandse arbeidsrecht bestaan verschillende soorten ontslagvergoedingen. Hieronder vindt u een overzicht van de belangrijkste vergoedingen die bij ontslag aan de orde kunnen komen.

1. Transitievergoeding

De transitievergoeding is de wettelijke ontslagvergoeding waar werknemers in de meeste gevallen recht op hebben bij onvrijwillig ontslag. De hoogte hangt af van het aantal dienstjaren en het bruto maandsalaris. De wet kent echter uitzonderingen: bij ernstig verwijtbaar handelen van de werknemer, in bepaalde faillissementssituaties of bij ontslag op staande voet dat standhoudt, kan het recht op transitievergoeding vervallen.

2. Billijke vergoeding

De billijke vergoeding is een aanvullende vergoeding die de kantonrechter kan toekennen als de werkgever ernstig verwijtbaar heeft gehandeld. Deze vergoeding komt bóvenop de transitievergoeding en kan aanzienlijk hoger zijn.

3. Vergoeding bij vaststellingsovereenkomst

Bij ontslag met wederzijds goedvinden spreken werkgever en werknemer een vergoeding af in de vaststellingsovereenkomst. Deze vergoeding is vrij onderhandelbaar. De hoogte hangt sterk af van de specifieke omstandigheden en het dossier — de vergoeding kan gelijk zijn aan, lager of hoger dan de wettelijke transitievergoeding.

4. Gefixeerde schadevergoeding

Als uw werkgever de opzegtermijn niet of niet volledig in acht neemt, kunt u aanspraak maken op een gefixeerde schadevergoeding. Deze is in beginsel gelijk aan het loon over de niet in acht genomen opzegtermijn. Let op: in sommige gevallen wordt verrekend met andere vergoedingen, en het recht kan vervallen als u met de kortere termijn heeft ingestemd.

De transitievergoeding

De transitievergoeding is de standaard wettelijke vergoeding bij ontslag. Sinds 1 januari 2020 geldt:

• Werknemers hebben in de meeste gevallen recht op transitievergoeding, vanaf de eerste werkdag (uitzonderingen: ernstig verwijtbaar handelen werknemer, faillissement, etc.)
• De vergoeding bedraagt 1/3 bruto maandsalaris per dienstjaar
• Er geldt een wettelijk maximum dat jaarlijks wordt aangepast door de overheid (of een jaarsalaris als dat hoger is). Raadpleeg de website van de Rijksoverheid voor het actuele bedrag.
• De vergoeding geldt bij opzegging, ontbinding én niet-verlenging van een tijdelijk contract

Lees meer over de exacte berekening in ons artikel over de hoogte van de transitievergoeding.

De billijke vergoeding

De billijke vergoeding is een extra vergoeding die de kantonrechter kan toekennen bij ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever. Dit is een uitzonderlijke vergoeding die alleen in bijzondere situaties wordt toegekend.

Wanneer kan de billijke vergoeding worden toegekend?

• Bij ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van de werkgever — bijvoorbeeld discriminatie, intimidatie, schending van re-integratieverplichtingen of het creëren van een valse ontslaggrond
• Bij opzegging in strijd met de wet — bijvoorbeeld opzegging zonder instemming, in strijd met een opzegverbod of zonder toestemming van het UWV. Let op: de werknemer kan in zo’n geval ook kiezen voor vernietiging van de opzegging in plaats van een billijke vergoeding. Welke route de voorkeur verdient, hangt af van de omstandigheden en de gekozen procedure.
• Bij ontbinding wegens ernstig verwijtbaar handelen — als de kantonrechter de arbeidsovereenkomst ontbindt vanwege ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever

Hoogte van de billijke vergoeding

Er is geen vaste formule voor de billijke vergoeding. De rechter bepaalt de hoogte op basis van alle omstandigheden, waaronder:

• De ernst van het verwijtbaar handelen
• De gevolgen voor de werknemer (inkomstenderving, pensioenschade)
• De duur van het dienstverband
• De financiële positie van de werkgever
• Of de werknemer al een transitievergoeding ontvangt

In de praktijk variëren billijke vergoedingen van enkele duizenden euro’s tot meer dan € 500.000 in uitzonderlijke gevallen. De Hoge Raad heeft in het New Hairstyle-arrest (2017) bepaald dat de billijke vergoeding een compensatie moet zijn voor de gevolgen van het ernstig verwijtbaar handelen.

Vergoeding bij vaststellingsovereenkomst

Bij ontslag via een vaststellingsovereenkomst (VSO) is de vergoeding vrij onderhandelbaar. In de praktijk wordt de transitievergoeding vaak als uitgangspunt gehanteerd, maar de uiteindelijke vergoeding kan hoger óf lager uitvallen, afhankelijk van het dossier en de onderhandelingspositie.

Factoren die de vergoeding beïnvloeden

• Sterkte van de ontslaggrond — hoe zwakker de grond, hoe hoger de vergoeding
• Verwijtbaarheid van de werkgever — ernstig verwijtbaar handelen vergroot uw onderhandelingspositie
• Uw arbeidsmarktpositie — oudere werknemers of werknemers in een niche krijgen vaak meer
• Lengte van het dienstverband — hoe langer in dienst, hoe meer onderhandelingsruimte
• Opzegverboden — geldt een opzegverbod bij ziekte, dan is uw positie sterker

Kantonrechtersformule (vervallen)

Tot 1 juli 2015 werd de ontslagvergoeding berekend met de kantonrechtersformule. Deze formule was: A × B × C, waarbij:

• A = gewogen dienstjaren (zwaarder naar leeftijd)
• B = bruto maandsalaris inclusief vakantiegeld en vaste emolumenten
• C = correctiefactor (standaard 1, hoger bij verwijtbaarheid werkgever)

De kantonrechtersformule leverde vaak aanzienlijk hogere vergoedingen op dan de huidige transitievergoeding, vooral voor oudere werknemers met lange dienstverbanden. Hoewel de formule wettelijk is vervallen, wordt zij in de praktijk nog soms als referentiepunt gebruikt bij het onderhandelen over een vaststellingsovereenkomst, al neemt dit steeds verder af.

Wanneer heeft u recht op een ontslagvergoeding?

Uw recht op een ontslagvergoeding hangt af van de wijze van ontslag:

Situaties met recht op vergoeding

• Opzegging door de werkgever — u heeft in beginsel recht op de transitievergoeding (uitzondering: bij ernstig verwijtbaar handelen door u kan de rechter de vergoeding matigen of op nul stellen)
• Ontbinding door de kantonrechter — recht op transitievergoeding (en mogelijk billijke vergoeding)
• Niet-verlenging tijdelijk contract — recht op transitievergoeding
• Wederzijds goedvinden — vergoeding zoals afgesproken in de VSO
• Ontslag na 2 jaar ziekte — recht op transitievergoeding

Situaties zonder (of beperkt) recht op vergoeding

• Zelf ontslag nemen — in beginsel geen recht op transitievergoeding, tenzij sprake is van ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever. In uitzonderlijke situaties, bijvoorbeeld bij een ernstig arbeidsconflict of medische noodzaak om het dienstverband te beëindigen, kan de rechter ook een vergoeding toekennen.
• Ontslag op staande voet — geen recht op transitievergoeding als sprake is van ernstig verwijtbaar handelen door u
• Ontslag in de proeftijd — recht op transitievergoeding, maar vanwege het korte dienstverband is het bedrag vaak beperkt

Hoogte van de ontslagvergoeding

De hoogte van uw ontslagvergoeding is afhankelijk van het type vergoeding:

Transitievergoeding

1/3 bruto maandsalaris per dienstjaar, tot het jaarlijks door de overheid vastgestelde maximum. Lees meer over de berekening van de transitievergoeding.

Billijke vergoeding

Geen vast maximum. De rechter bepaalt de hoogte op basis van de omstandigheden. Bedragen van € 10.000 tot € 500.000+ komen voor.

Vergoeding bij VSO

Vrij onderhandelbaar. De hoogte is sterk afhankelijk van het dossier, de sterkte van de ontslaggrond en uw onderhandelingspositie. Er is geen vaste norm — de vergoeding kan gelijk zijn aan de transitievergoeding, maar ook lager of hoger uitvallen.

Gefixeerde schadevergoeding

Gelijk aan het loon over de resterende opzegtermijn die de werkgever niet in acht heeft genomen.

Belasting over de ontslagvergoeding

De ontslagvergoeding is belast als loon uit vroegere dienstbetrekking. Uw werkgever houdt loonheffing in bij uitbetaling. Het bedrag wordt opgeteld bij uw overige inkomen in dat jaar, wat kan leiden tot een hoger belastingtarief.

Er zijn mogelijkheden om de belastingdruk te beperken:

• Stamrechtvrijstelling — is per 1 januari 2014 vervallen, maar bestaande stamrechten worden gerespecteerd
• Spreiden van betaling — als uw werkgever hieraan meewerkt, kan betaling over twee kalenderjaren de belastingdruk verlagen. Dit is echter afhankelijk van medewerking van de werkgever en uw persoonlijke belastingsituatie.
• RVU-vrijstelling — als uw werkgever een regeling voor vervroegd uittreden (RVU) aanbiedt, geldt onder voorwaarden een fiscale vrijstelling tot een bepaald bedrag. Dit is een regeling van de werkgever; u kunt hier niet zelf eenzijdig voor kiezen.
• Kosten outplacement of scholing — deze kunnen belastingvrij worden afgesproken in de VSO

Lees meer in ons artikel over belasting over de transitievergoeding.

Onderhandelen over de vergoeding

In veel ontslagsituaties is er ruimte om te onderhandelen over een hogere vergoeding dan de werkgever aanvankelijk aanbiedt:

1. Ken uw rechten — weet wat de wettelijke transitievergoeding bedraagt en gebruik dit als ondergrens
2. Beoordeel de ontslaggrond — hoe zwakker de grond, hoe meer u kunt vragen
3. Bereken uw schade — maak een overzicht van uw financiële schade (inkomensverlies, pensioenschade, verlies van secundaire arbeidsvoorwaarden)
4. Vergeet nevenbedingen niet — naast de vergoeding kunt u onderhandelen over vrijstelling van het concurrentiebeding, vergoeding van juridische kosten en outplacement
5. Schakel juridische hulp in — een jurist kan beoordelen wat een realistische vergoeding is en de onderhandeling voeren

Lees meer tips in ons artikel over het onderhandelen van een vaststellingsovereenkomst.

Praktische tips

1. Accepteer niet direct — neem de tijd om het aanbod te beoordelen. Teken niets voordat u juridisch advies heeft ingewonnen.
2. Vergelijk vergoedingen — bereken de transitievergoeding, eventuele billijke vergoeding en de kantonrechtersformule als referentie.
3. Let op uw WW-rechten — zorg dat de vergoeding en de ontslagvoorwaarden uw recht op WW niet in gevaar brengen.
4. Vraag om een netto berekening — door het progressieve belastingstelsel kan een hogere bruto vergoeding netto tegenvallen.
5. Overweeg niet-financiële afspraken — vrijstelling van werk, behoud van bedrijfsauto, outplacement en positief getuigschrift hebben ook waarde.

Veelgestelde vragen